Od czego robią się afty? Najczęstsze przyczyny aft w jamie ustnej i skuteczne sposoby leczenia
Bolesne owrzodzenia w jamie ustnej potrafią skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie – przyjmowanie pokarmów, płynów a nawet mowę. Afty to częsty problem, z którym zmaga się wiele osób dorosłych, ale także dzieci. Skąd się biorą, dlaczego powracają i jak przebiega skuteczne leczenie aft?
Afta – co to takiego?
Afta to niewielkie, okrągłe lub owalne owrzodzenie na błonie śluzowej jamy ustnej. Ma zazwyczaj białawy lub żółtawy nalot i czerwoną, zapalną obwódkę. Zmiany te pojawiają się pojedynczo lub w grupach i są bolesne nawet przy lekkim dotyku.
Warto podkreślić, że afty nie mają podłoża wirusowego, w przeciwieństwie do opryszczki, z którą bywają mylone. Występują najczęściej u dzieci, młodzieży, kobiet i osób narażonych na stres lub spadek odporności.
Skąd się biorą afty? Przyczyny powstawania aft
Przyczyny aft mogą być różnorodne, a ich pojawienie się często wynika z kilku nakładających się czynników.
Do najczęstszych czynników sprzyjających należą:
- obniżenie odporności,
- stres i brak snu,
- mikrourazy błony śluzowej,
- alergie pokarmowe lub nietolerancje,
- niedobory witamin i minerałów, zwłaszcza witaminy B12, żelaza i kwasu foliowego.
U kobiet przyczyny występowania aft mogą mieć związek z cyklem miesiączkowym. Problem bywa też powiązany z chorobami autoimmunologicznymi, celiakią czy wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego – wówczas wymaga dalszej diagnostyki.
Rodzaje aft – afty małe, afty duże i inne rzadkie typy
Nie wszystkie afty wyglądają tak samo. Różnią się wielkością, głębokością i czasem gojenia.
- Afty małe (Mikulicza) – najczęstszy typ. To niewielkie zmiany, mają do 5 mm średnicy, goją się w ciągu 7-14 dni bez pozostawiania blizn, nie są poważnym problemem.
- Afty duże (Suttona) – są głębsze, często bolesne i goją się nawet 3-6 tygodni. Po wygojeniu mogą pozostawić blizny.
- Afty opryszczkowate – liczne, drobne zmiany, które mogą zlewać się w większe owrzodzenia powodując dyskomfort. Często mylone z wirusem opryszczki.
- Afty Bednara – występują u niemowląt i małych dzieci, zwykle na podniebieniu; wynikają z podrażnienia mechanicznego.
Jeśli afty pojawiają się bardzo często, są rozległe lub długo się utrzymują, mogą być objawem aftowego zapalenia jamy ustnej lub innej choroby ogólnoustrojowej.
Aftowe zapalenie jamy ustnej – kiedy problem staje się przewlekły?
O aftowym zapaleniu jamy ustnej mówimy wtedy, gdy owrzodzenia powracają regularnie, nawet kilka razy w roku. Taki stan wymaga dokładniejszej diagnostyki, ponieważ częste nawroty mogą wskazywać na zaburzenia immunologiczne, problemy układem pokarmowym lub reakcje alergiczne. Warto zauważyć, że nawracające afty mogą wystąpić częściej u pacjentów, u których w rodzinie odnotowano już przypadki tego problemu.
Wówczas najlepiej skonsultować się nie tylko ze stomatologiem, ale także z gastrologiem, immunologiem lub alergologiem, aby ustalić przyczynę nawrotów.
Domowe sposoby na afty – co naprawdę działa?
W łagodnych przypadkach aft można skutecznie przyspieszyć gojenie i złagodzić objawy w domowych warunkach.
Pomagają m.in. płukanki z szałwii, rumianku, które działają przeciwzapalnie.
Do domowych metod należą też miód i aloes, które wykazują właściwości łagodzące i antybakteryjne, natomiast żel z kwasem hialuronowym tworzy ochronną warstwę i zmniejsza ból w obrębie jamy ustnej.
Warto unikać ostrych przypraw, kwaśnych potraw i napojów gazowanych, które podrażniają błonę śluzową.
Nie zaleca się stosowania spirytusu ani sody oczyszczonej do płukania ust bez konsultacji – mogą one nasilić stan zapalny.
Leczenie aft – kiedy zgłosić się do stomatologa?
W przypadku nawracających aft, utrzymujących się dłużej niż dwa tygodnie lub wyjątkowo bolesnych, konieczna jest wizyta u stomatologa.
W aptekach dostępne są profesjonalne preparaty przeciwzapalne, znieczulające i wspomagające regenerację tkanek. W niektórych przypadkach lekarz może zastosować antybiotyki miejscowe lub sterydy, aby przyspieszyć ich gojenie.
Specjalista oceni również, czy zmiany nie mają innego podłoża, np. grzybiczego lub autoimmunologicznego.
Jak zapobiegać nawrotom aft?
Najlepszym sposobem na walkę z aftami jest profilaktyka.
Aby zmniejszyć ryzyko nawrotów:
- wzmacniaj odporność poprzez zdrową dietę, sen i suplementację witamin,
- unikaj ostrych przypraw, alkoholu i zbyt gorących napojów,
- stosuj delikatne szczoteczki i pasty bez SLS,
- przy skłonności do aft używaj żeli ochronnych lub płynów do płukania jamy ustnej z aloesem i kwasem hialuronowym.
Afty w jamie ustnej to częsty, ale możliwy do opanowania problem. Jeśli obniżają Twój komfort życia, zaufaj specjalistom i zapytaj o skuteczne metody leczenia.
